Filozof Meşe

Herkes üzerine düşeni yapmazsa ne olur? Yükümüzü başkasına taşıttırmak istesek ne olur? Toplu halde tembellik iyi midir? Rahata düşkünlüğün bedeli nedir? Uzun zaman önce yapılmış hatalar düzeltilebilir mi? Bir hatayı kabul etmemek ikinci hata mıdır? Doğruyu yanlıştan ayıran nedir?

Neden bazıları doğrulara inanmak istemez? Neden bazıları sorunları çözmek yerine onlarla yaşamayı ve acı çekmeyi sever? Acı çekmek kader mi? Düşünmek çok zor bir iş mi? Dedikodu bir düşünme şekli mi? Kendisini eleştirmeyen toplumu ne bekler?

Tek başına kalmak yanılmak mı demektir? Vazgeçmeyenler için bir olasılık daha var mıdır?

Bu sorulardan bazılarını merak ediyorsanız Filozof Meşe'yi okumanız gerekebilir.

ECZACILIK PARADİGMASI VE MARUZİYET

Paradigma¹ kavramını ilk defa bilim filozofu Thomas Kuhn “Bilimsel Devrimlerin Yapısı”² eserinde ele aldığında bilim tarihine yeni bir açı kazandırdı. Harvard Üniversitesi'nde Kuantum Fiziği alanında doktorasını yapmış Kuhn, kısacası kitabında şunu demek istedi:

“…arkadaşlar, hani siz patates kızartmasını seviyorsunuz ya, ben mutfaktan geliyorum, o patatesin nasıl bir patates olduğu, nasıl bir yağda kızardığını, mutfağın nasıl pis olduğunu orada ne biçim farelerin gezdiğin bir anlatayım da bir daha patatesi yerken size biraz farkındalık gelsin…”

Peki Kuhn paradigma kavramını nereden bulmuştu? Ludwik Fleck başarılı bir mikrobiyolog olmasına karşın “Bilimsel Gerçeklerin Yaratılış ve Gelişimi”³ kitabında örgütlü ve kurumsallaşmış bilimsel bilgi egemenliğine linguistik bir eleştiri getirmiş ve bir kavramın çıktığı sosyal çevrenin yapısına göre farklılık gösterdiğini açıklamıştı. Aslında Fleck, Ludwig Wittgenstein’ın dil felsefesi çalışmalarından⁴ haberdardı. Wittgenstein son dönem çalışmalarında kısacası şunu diyordu:

“…bir sözcük, bir tanım ve bir kavram, çıktığı bağlam içinde tanımlanır.”

Yani bir tanım uygulandığı sosyolojiye göre değişkenlik gösterir. Burada bir nokta koyup tekrar Kuhn’a dönelim, zira bu iki kavramı arasında bağ var.

Aslında hikâyenin arka planında ilginç bir dönüm noktası daha vardı. 20 Y.Y. başında Karl Popper⁵ şöyle bir açılım yapmıştı:

“…tüm ördekler beyazdır dersek, tüm ördekleri bulup getirmemiz gerekir ki bu neredeyse imkânsızdır, am tüm ördekler beyaz değildir dersek, siyah ( veya başka renkte) bir ördek bulmamız yeterlidir…”

Böylece pozitivist düşünce akımının getirdiği doğrulamaya⁶ tezine, yanlışlama⁷ gibi devrimsel bir şerh düşmüştü. Popper’in önerisi bilim felsefesinde neredeyse çığır açmıştı. Hem işe yaramıştı ve hem birçok çalışmaya ilham kaynağı olmuştur. Ancak zamanla bu varsayımda⁸ arızalar görülmeye başladı. Bu arızayı en iyi tanımlayan Kuhn oldu. Kuhn kısacası şöyle bir düzenleme getirdi:

“….(Sayın Popper ) bazı teoriler yanlışlansa da, onlara inanan insanlar yaşadığı sürece yaşamaya devam eder.”⁹

Kuhn burada bilim sosyolojisinin ne denli önemli olduğunu anlatmış oldu. Kuhn, Fleck ve Wittgenstein çevresinde dolaştığı paradigma kavramı, neden toplum ile ilişkisi önemlidir? Bilim felsefesindeki bu yaklaşımla eczacılığın ilgisi nedir? Sizi biraz daha bekleteceğim.

Ünlü Fransız sosyolog Pierre Bourdieu¹⁰ eserinde¹¹ Alan Teorisi¹² kuramında özetle şöyle der:

“ bir cemiyetin kararlarını o cemiyet vermelidir, bu alan teorisidir. Sözgelimi bir meslek grubu o meslek hakkında karar mercii olmalıdır. Yani, o cemiyetin bir habitusu¹³ olmalıdır.”

Şimdi gelin puzzle'ın parçalarını birleştirelim:

1.     Bir toplumun bir paradigması olmalı.

2.     O paradigma o toplumun ortak yaşam alanı üzerine inşa edilir.

3.     O ortak yaşam alanının bir ortak dili olmalıdır.

4.     Bu dilin oyun kuralları, o toplum tarafından iyi bilinmelidir.

Şimdi bu dört soruyu eczacılık mesleğine uygulayalım:

1.     Türk Eczacılar toplumunun paradigması var mı?

2.     Eczacıların ortak bir yaşam alanı var mı?

3.     Eczacıların habitusun ortak dili var mı?

4.     Eczacılar toplumunun oyun kuralları açık ve seçik mi?

Eczacılıkla ilgili tüm kararları eczacılar vermelidir. İlacın tek uzmanı eczacıdır. Halka en yakın sağlık danışmanı eczacıdır. Bu tanımlamalar doğru, açık ve seçik ise neden eczacılık fakültelerinin sayısı sekizden kırka çıkınca eczacılara sorulmuyor? Neden ilaç fiyatları değiştirilirken eczacılara sorulmuyor? Neden vatandaş leblebi ile antibiyotiğin farkını bilmediğinde eczacılara sormuyor? Neden ilaç depoları kârına kâr katarken eczacılara danışmıyor? Neden ilaç firmaları bazı ürünlerini marketlere verirken eczacılara sormuyor?

Neden eczacılar sürekli maruz kalıyor? Bu maruziyetin bedeli nedir, sebebi nedir ve çözümü nedir?

Değerli meslektaşlarım, klinik eczacılık, fitofarmasi, eczacılıkta uzmanlık gibi sözde çözüm önerileri bizim eczacılık sosyolojisinden çıkmış ihtiyaç türleri değildir! Bunlar ABD ve AB eczacılar cemiyetlerinin, o toplumların ihtiyaçlarına cevap vermek için onların paradigmasından çıkmış sonuçlardır. Biz kendi paradigma tanımımızı yapmadan, kendi sosyolojimizi oluşturmadan kalıcı bir çözüm bulamayız. Ne paradigma olur ne de paradigma değişimi¹⁴ olur.

Bana sorarsanız, daha derin bir soru var o da şu sorudur, Türk Eczacılar Cemiyeti, cemiyet midir, cemaat midir?¹⁵ Yani kendi kararlarını kendisi veren bir toplum mudur yoksa sadece bir zümrenin karar verdiği topluluk mudur?

Değerli meslektaşlarım, eczacılık sosyolojisine bize özgün, bizim toplumun mayasına ve bağlamına uygun¹⁶  bir çözüm önerisi çabası içindeyim. Eğer yazıyı itina ile okuduysanız benim yaptığım özeleştiriyi siz de yapmış bulunacaksınız “ biz hiç ama hiç sosyolojik çalışma yapmamışız”.

Keşke mesleki sorunlarımızı eczanelerin dekorasyon, ürün çeşitliliği, gösteriş amaçlı kongreler veya diğer pansuman yöntemler ile çözebilsek ama kanımca bir mesleği kıymetli kılan nesneler değil öznelerdir. Yani bizi biz yapan insan kaynağı ve o insan kaynağının bilgelik¹⁷ düzeyi.

Saygılarımla,

Anooshirvan Miandji*

miandji@bilkent.edu.tr

*Anooshirvan Miandji Kimdir?

İran Azeri Türkü olan Miandji ( miyancı okunur), 1995 senesinden beri Ankara yaşamaktadır.

Gazi Üniversitesinde Eczacılık okuduktan sonra, aynı üniversitede Farmasötik kimya bölümünde 1.lik derecesiyle uzmanlık derecesi aldı. 2004 den beri Bilkent Üniversitesinde Farsça Dersler vermektedir. Şu Anda Ankara Üniversitesi Felsefe bölümünde Bilim tarihinde doktora öğrencisidir. Oxford Üniversitesinden 2016-2018 yılları arası Bilim Felsefesi¹⁸, Eleştirel Düşünme¹⁹ ve Bilgi Teorisi²⁰ üzerine eğitimi aldı. Maya Okullarına danışmanlık vermektedir. Çeşitli üniversiteler, kurumlar ve okullarda eczacılık, bilim ve felsefe üzerine birçok söyleşi yapmıştır.

Yazdığı Eserler: Modern Farsi (1994, İran) , Digital konuşma sözlüğünü (1996,Türkiye) , Beginner’s Persian (1997, ABD) , Farsi-English/English-Farsi Concise Dictionary (2003, ABD) , Tıbbi Bitkiler Atlası (2010, Türkiye) , Süzme Felsefe ( 2012, Türkiye) , Majistral Reçeteler (2013, Türkiye), Samanadam (2015, Türkiye) , Eczacı Plan Defteri (2016, Türkiye) , Filozof Meşe ( 2018, Türkiye) ve Muz Cenneti (2018, Türkiye)

Çevirdiği Samed Behrengi'nin kitapları²¹: Küçük Kara Balık (2014), Bir şeftali bin şeftali ( 2014), Sevgi masalı (2016), Püsküllü deve (2016), Ulduz ve Konuşan Bebek (2017), Pancarcı Çocuk (2017), Güvercinci Çocuk (2018), Deli Dumrul (2018)

Aldığı ödüller: Mucitler yarışması 1. lik 2007²² ve 2010²³, Altın Havan 2013²⁴

REFERANSLAR

1.     Düşünce manzumesi

2.     Bilimsel Devrimlerin Yapısı (The Structure of Scientific Revolutions,1962), Thomas S. Kuhn'un bilim tarihi üzerine bir analizidir. Yayınlanması bilimsel bilginin sosyolojisi alanında bir kilometre taşı olmuş, çokça tartışılmış, paradigma ve paradigma kayması kavramlarını popülerleştirmiştir.

3.     Genesis and Development of a Scientific Fact, 1935 ( Türkçeye çevrilmemiştir.)

4.      Felsefi soruşturmalar, Philosophical Investigations (Almancası: Philosophische Untersuchungen), 1953

5.     Bilimsel Araştırmanın Mantığı, 1934

6.     verification

7.     falsification

8.     Hypothesis

9.     İnsan psikolojik bir varlıktır. Kendini aldatmaya yatkındır.

10.  Pierre-Felix Bourdieu, Fransız sosyolog, antropolog ve felsefeci (1930-2002). II. Dünya Savaşı sonrasının en yaratıcı ve en verimli araştırmacılarından olan Bourdieu günümüz sosyolojisinin temel kuramcılarından biridir. Avrupa Sosyoloji Merkezi'nin kurucusudur.

11. Distinction: A Social Critique of the Judgment of Taste (1979)

12. Field Theory

13. Bourdieu sosyolojisinin temel kavramlardan biri olan habitus, toplumsal faillerin algılama, hissetme, düşünme ve davranma şemaları olarak içselleştirdikleri toplumsallık anlamına gelir.

14.  paradigm shift

15. Cemaat ve Cemiyet (Gemeinschaft/Gesellschaft) F. Tönnies

16.  context

17. 2013 senesinde uluslararası kişiye özel ilaç hazırlayan bir firma Hollanda’dan benimle temasa geçti. Türkiye’deki ilaç sektör hakkında görüşlerimi istediler? Ben de kendilerine beni nasıl buldunuz diye sordum. Onların verdiği cevap manidardı “ …biz yatırım yapmak istediğimiz ülkelerdeki eczacıların seviyesi ölçmek için onların entelektüel sermayesine bakarız, birkaç yöntemi var ama biri de yayınlanmış kitap sayısı, içerik zenginliği ve çeşitliliğidir. Kitapları incelerken o kitapların içeriğinin o ülkedeki eczacılar tarafından oluşturulup oluşturulmadığı da başka bir kalite ölçeğidir. Türkiye’deki tek ilaç hazırlama kitabını ( Majistral Reçeteler) sizi yazdığınızı fark ettik, kitabı temin edip inceledik, böylece size ulaştık.” Yani Ankara’dan Bolu’ya kadar yer kaplayan Hollanda’nın nasıl akıl yürüttüğünü, bu küçük ülkenin neden 92 milyar Euroluk tarım ihracatı ile dünya 2. si olduğu belli oluyor. Aklıma Aristoteles'in bundan yaklaşık 2350 sene önce söylediği söz geldi “bir toplumun toplum olabilmesi için, bir tabakanın düşünmek için zaman ayırması zorunludur.”

18.  Philosophy of Science

19.  Critical Reasoning

20.  Theory of Knowledge

21. Bilgi Yayınevi

22. Kanal D

23. NTV

24. Majistral Reçeteler ve Tıbbi Bitkiler Atlası Kitabından dolay

Link: https://www.rxformat.com/index.php?route=pavblog/blog&blog_id=42

Aklımın Çocukları

Filozof Meşe ve Muz Cenneti ( yeni çıkan kitaplar)

Filozof Meşe

Herkes üzerine düşeni yapmazsa ne olur? Yükümüzü başkasına taşıttırmak istesek ne olur? Toplu halde tembellik iyi midir? Rahata düşkünlüğün bedeli nedir? Uzun zaman önce yapılmış hatalar düzeltilebilir mi? Bir hatayı kabul etmemek ikinci hata mıdır? Doğruyu yanlıştan ayıran nedir?

Neden bazıları doğrulara inanmak istemez? Neden bazıları sorunları çözmek yerine onlarla yaşamayı ve acı çekmeyi sever? Acı çekmek kader mi? Düşünmek çok zor bir iş mi? Dedikodu bir düşünme şekli mi? Kendisini eleştirmeyen toplumu ne bekler?

Tek başına kalmak yanılmak mı demektir? Vazgeçmeyenler için bir olasılık daha var mıdır?

Bu sorulardan bazılarını merak ediyorsanız Filozof Meşe’yi okumanız gerekebilir.

https://www.bilgiyayinevi.com.tr/filozof-mese

Muz Cenneti

Ayda muz var mı?

Muz için aya gidilir mi?

Maymun ile insan arasındaki benzerlik ve fark nedir?

Her proje uygulamaya değer mi?

Tüm sorunları teknoloji  çözebilir mi?

Mühendislik her şeye kadir mi?

Sosyal bilimlerin önemi nedir?

Bu soruların yanıtlarını ve fazlasını öğrenmek için Muz Cenneti onu okumanızı bekliyor.

https://www.bilgiyayinevi.com.tr/muz-cenneti

Kim yetiştirdi? #HayvanaSiddetSuctur

masum hayvanlara, insanlara, çocuklara ve diğer tüm canlılara şiddet uygulayan zihinyeti ceza ile durduramazsınız. 

sonuca odaklanarak kalıcı çözüm getiremezsiniz, sebepleri

bulmalıyız.

bunca canavaı toplum hangiş ara doğrudu, büyüttü ve kullanıma sundu??!

Bu sosyolojik bir sorun, bunu ceza verek engelleyemezsiniz zira sorun zihniyette, 

kafa yapısı değişmelidir. Niye bu toplum özeleştir yapamıyor, niye utanmıyor!

Bu ülkede kadınlara, çocuklara ve hayvanlara bunca şiddet uygulanırken, klaviyede bu yazıları bir erkek olarak yazmaktan utanç duyuyorum ve hepsinden özür diliyorum.

Erkelerin üzerindeki utanç çok büyüktür...

Bu masum hayvandaki bakışa iyi bakın, "...acaba siz insanlardan çok mu şey bekliyoruz?" diyor adeta.

"Hayatımın en büyük direnişindeyim, 

İnsan kalma direnişi."

Anooshirvan Miandji

SEÇMEN MANİFESTOSU

SEÇMEN MANİFESTOSU

Adaylar birer birer manifestolarını açıklıyorlar, bana kalırsa seçilen değil seçen manifesto açıklamalı, madem oyu veren benim, madem mülkün sahibi millettir, milletin manifestosu olmalı. Çünkü benim fikrim olmazsa onun fikri benim fikrim olur. Bu yüzden kendimce bir manifesto yazdım. Yüzlerce madde yazabilirdim ama sadece 20 madde yazdım. Eğer sizin de oyunuza saygınız varsa lütfen en azından kendi 20 maddenizi kaleme alın ve ne istediğinizi açıklayın:

1-      Benim adayım tüm psikolojik ve mantık testlerinden geçip, ruh ve akıl sağlığı yerinde olan biri olacak. (sağlıklı)

2-      Benim adayım doğru düşünmeyi bilecek. (mantıklı)

3-      Benim adayım başka şey düşünüp başka bir şey demeyecek. (ahlaklı)

4-      Benim adayım hukukun herkese eşit uygulanması için yırtınacak. (çünkü adalet mülkün temelidir) (adil)

5-      Benim adayım “bu dünya fanidir, kıymetli olan öteki dünya” deyip, en lüks arabalara binip en lüks binalarda yaşamayacak. (rıyakarlıksız)

6-      Beni adayım “atı alan Üsküdar geçer” ve “benim memurum işini bilir” demeyecek. (fırsatçı)

7-      Benim adayım kırmızı ışıkta durmasını bilecek. (saygılı)

8-      Benim adayım dini, siyaseti ve parayı bir birine katmayacak. (tarafsız)

9-      Benim adayım cemaatçi değil cemiyetçi olacak, sarık sakal düşkünü değil bilgelik hayranı olacak. (toplum bilimci)

10-   Ben adayım cumhuriyete karşı hazımsızlık yaşamayan biri olacak. (cumhuriyetçi)

11-   Ben adayım başka ülkelere ve milletlere en üst derecede saygı göstermesini bilecek. (hoşgörülü)

12-   Benim adayım işine gelen rakamları açıklayıp, işine gelmeyen rakamları örtbas etmeyecek. (özeleştiriye açık)

13-   Benim adayım kifayetsiz muhteris olmayacak. (anti-egoist)

14-   Benim adayım kredi dağıtmayacak, iş dağıtacak. (kalıcı çözümcü)

15-   Benim adayım ahlaksızlık yapanı topluma örnek göstermeyecek. (çıkarsız)

16-   Beni adayım en yüksek hakların kadın hakları olduğuna inanacak ve ona uygun hareket edecek. (kadına saygı)

17-   Benim adayım haftada en az iki kere kütüphaneye gidip kitap okuyan biri olacak. (bilgi sevgisi)

18-   Benim adayım insan hakları, çocuk hakları, hayvan hakları ve çevre haklarından taviz vermeyecek. (temel haklara saygılı)

19-   Benim adayım azınlıkların haklarını koruyacak. (zayıfı ezdirmeyen)

20-   Benim adayım gelmesi kadar gitmesini de bilecek. (haddini bilen)

Mevlana’ya sormuşlar bunca şey okudun ne biliyorsun, cevap vermiş “ haddimi biliyorum”.

anooshirvan miandji

Eczacı, Farmasötik Kimyacı, Felsefeci ve Yazar
email: miandji@bilkent.edu.tr

Beyin

1-İnsan beyninin ayaktayken ve açık havadayken yaklaşık yüzde 10 daha fazla çalıştığı düşü…nülmektedir.Önemli kararlarınızı alırken kapalı alandaysanız,”volta atmayı”deneyebilirsiniz.

2-Yürüyerek kolları sallamak beynin performansını olumlu etkiliyor.Önemli kararlarınızı açık havada,kollarınızı sağa sola sallayarak yürürken almaya ne dersiniz ?

3-Yabancı bir dil öğrenme beyni güçlendiriyor.Her gün birkaç yabancı ya da yerli yeni kelime öğrenip,kullanabilirsiniz.Sözlük okuyabilirsiniz.Alışveriş listesi veya telefon numaralarını ezberlemeyi deneyebilirsiniz.

4-Zihinsel jimnastik/antrenman yapın.Bunun için çeşitli bulmacaları çözebilirsiniz.Satranç gibi akıl oyunları oynayın.

5-Rutinden kurtulun.Rutin olarak tekrar ettiğiniz davranışlardan vazgeçin.Bazen telefonu sol elinizde tutun,çantanızı diğer elinizle taşıyın,evinize başka bir yoldan gidin.En azından bir günlüğüne televizyon kumandasını sık kullanmadığınız elinizde tutun.

6-Entelektüel zevklerinizi geliştirmek için her gün mutlaka iyi bir özdeyiş antolojisinden birkaç cümle okuyun.Beyninizi kaliteli cümlelerle besleyin.

7.Her gün güzel bir resme veya fotoğrafa bakmaya çalışın.Estetik algınız,gördüğünüz estetik şeyler kadar gelişir.

8-Sevdiğiniz bir müziği bir süre gözleriniz kapalı dinleyin.Beyin otoriteleri tarafından klasik müziğin zekaya 7 puan ekleyebildiği iddia edilmektedir.

9-Günde aklınızdan 60 bin ile 80 bin arası düşünce geçer.Bu düşünceler ne hakkındaysa,hayatınız da ona göre şekillenir.Unutmayın,kafanızda en çok neyi düşünürseniz,hayatınızda da onu çoğaltırsınız.

10-Bir konu hakkında düşünürken,nasıl düşündüğünüzü de gözlemleyin.Düşünmek üzerine düşünmek,beyin ve düşünce kapasitesini arttırır.

11-İyi bir uyku kaliteli bir beyin için şarttır.Çok uyuyorum diye üzülmeyin.Einstein’in günlük 10 saatten fazla uyuduğu biliniyor.24 saati geçen uykusuzluk beyinde sarhoşluğa benzer bir etki yapar.

12-Bol ve temiz oksijen beyin için çok önemlidir.Beynimiz ağırlık olarak vücudumuzun yüzde 2’sini oluşturduğu halde,vücuda gelen oksijenin yüzde 25’ini tüketir.Oksijensiz kaldığımızda ölümü gerçekleşen ilk organımız beyindir.Odanızın penceresini açarak kendinize bol bol oksijen ısmarlayın.

13-Farklı düşünme tarzları beyninizi geliştirir.Çocuklar ve hayvanlarla daha fazla vakit geçirin.Sizden farklı düşünen insanlarla konuşun.

14-Kullanılmayan organ körelir.Sürekli televizyon seyrederek beyninizi düşük viteste çalıştırmayın.

15-Beynin en tehlikeli yanı ”ters çaba” kuralına göre çalıştığı anlardır.Başınıza gelmesinden en çok korktuğunuzu başınıza getirir! Buna ters çaba kuralı denir.Beyin odaklanılan hedef olumsuz olsa bile,bunu gerçekleştirmek için çalışır.Topluluk önünde konuşma yaparken ”acaba heyecanlanır mıyım ?” diye düşünürseniz,heyecanlanırsınız.

16-Beyni yoran monotonluktur.Hayatınızı ne kadar renklendirirseniz,beyninizi o kadar neşelendirebilirsiniz.

17-Beyin kısa süreli hafızada beş ile yedi arasındaki bilgiyi işleyebilir.Yeni bir bilgi gelince,bu bilgilerden birini atar.Buna ”sihirli sayı” kuralı deneir. Bu kural aşılıp aşırı bilgi yüklenmesi durumunda beynimiz ”servis dışı” olur.Hayatınızın en büyük kararlarını alırken ”kafadan” değil,tıpkı beş haneli iki rakam grubunu çarparken yaptığınız gibi,bir kağıt üzerine yazarak ne yapacağınızı hesaplayın.